Prawo w biznesie

Jaka umową jest factoring?

Umowa factoringu jest to umowa nieznana, czyli nie jest unormowana ustawowo. Jej treść zastała ukształtowana w obrocie gospodarczym państw zachodnich, warunki występujące w poszczególnych umowach mogą się różnić.

W faktoringu występują trzy podmioty: przedsiębiorca, dłużnik oraz faktor. Z umową faktoringowa mamy do czynienia, gdy przedsiębiorca zawiera umowę z innym podmiotem - przedmiotem umowy może być np. świadczenie usług lub sprzedaż towaru. Z tego tytułu przedsiębiorcy przysługuje wierzytelność, którą dłużnik musi spełnić w określonym terminie. Przedstawiciel, nie chcąc czekać do czasu, w którym jego wierzytelność stanie się wymagana, może ją „sprzedać” ta wierzytelność faktorowi. Wtedy przedstawiciel we wcześniejszym terminie otrzymuje swoja wierzytelność pomniejszona o prowizje factora.

Strony umowy

W umowie factoringowej stronami są: przedsiębiorca oraz factor. W Polsce są to przedstawiciele dużych firm handlowych natomiast factorem banki komercyjne.

Przedmiot umowy

Umowa factoringowa przenosi całą wierzytelność przysługującą przedsiębiorcy wobec dłużnika na factora. Przechodzą również wszelkie prawa związane z ta wierzytelnością. A więc to faktor dochodzi praw wierzytelności w momencie, gdy stanie się ona wymagana, prawo do dalszego rozporządzania ta wierzytelnością, prawo do odebrania odsetek za opóźnienie lub kary umownej, istniejące zabezpieczenia tej wierzytelności.

Poza przelewem wierzytelności, przedmiotem factoringu jest wiele usług dodatkowych, które bank factoringowy musi wykonać na rzecz przedsiębiorcy. Jest to np. kierowanie upomnień do dłużników, prowadzenie ksiąg handlowych przedsiębiorcy, udzielanie zaliczek i kredytów.

Przedsiębiorca, w zamian za przelew wierzytelności na factora otrzymuje pieniądze należne mu od kontrahenta, przed terminem spłaty długu. Kwota ta jest jednak pomniejszona o prowizję dla factora, wynosząca średnio 0,5 - 1,5 % wartości faktury brutto. Prowizje te uzależnione są przede wszystkim od okresu jaki pozostał do dnia płatności oraz oceny możliwości uzyskania należności pieniężnej od dłużnika. Opłaty za pozostałe świadczenia stanowią najczęściej procentową wartość umowy.

Forma umowy

Umowa factoringu zawierana jest na piśmie, najczęściej jest to tzw. umowa adhezyjna w której przedsiębiorca nie ma wpływu na jej treść, propozycja umowy składana jest przez bank.

Dłużnik natomiast nie zostaje zawarty w umowie, przedsiębiorca nie jest również zobowiązany do poinformowania dłużnika o zawarciu mowy factoringowej, Jednak z prawnego punktu widzenia niepoinformowany dłużnik wciąż jest uprawniony do spełnienia świadczenia na ręce przedsiębiorcy.

Uprawnienia dłużnika

Dłużnik nie może być w następstwie umowy factoringowej postawiony w gorszej sytuacji, np. w sytuacji gdy przedsiębiorcą zawarł umowę, zgodnie z którą należność została rozłożona na raty,wtedy bank nie może żądać zapłaty jednorazowej. Dłużnik może skorzystać także z zarzutów, jakie przysługują mu osobiście względem banku factoringowego

Jakie są rodzaje factoringu?

• Factoring właściwy (pełny)

Główną cechą faktoringu właściwego jest to, że od chwili zawarcia umowy, ryzyko wypłacalności dłużnika obarcza bank factoringowy, a nie przedsiębiorcę. Możliwe jest jednak takie rozwiązanie, gdzie strony ustalają kwotę najniższą, do której bank przejmuje na siebie ryzyko wypłacalności dłużnika.

• Factoring niewłaściwy (niepełny)

W wypadku factoringu niewłaściwego ryzyko wypłacalności dłużnika nie przechodzi z przedsiębiorcy na bank factoringowy. W razie niewypłacalności dłużnika, wierzytelność powraca do przedsiębiorcy.

Oprócz tego podstawowego podziału wyróżnia sie także inne rodzaje factoringu, np.:

• factoring półotwarty

Charakteryzuje się tym, że nie zostaje bezpośrednio powiadomiony przez swojego wierzyciela o przejściu wierzytelności na factora, lecz to factor, poprzez wysłanie wezwania do zapłaty informuje dłużnika o przelewie wierzytelności.

• factoring eksportowy

W tym rodzaju factoringu przedsiębiorca, którego dłużnik znajduje się w drugim kraju, dokonuje przelewu wierzytelności przysługującej mu przeciwko dłużnika na factora, mającego siedzibę w państwie dłużnika.